Istorijat

Komunalno preduzeće "Čistoća" Sombor formirano je 1. jula 1960. godine spajanjem tadašnjih: Privredne komunalne ustanove "Čistoća", Komunalne uslužne radnje za iznošenje fekalija i Komunalne radnje za čišćenje dimnjaka, sa oko 90 zaposlenih radnika. Formiranjem Komunalnog preduzeća, Opština je objedinila sve delatnosti od vitalnog interesa za osnovnu funkciju grada. U tom smislu Komunalno preduzece "Čistoća" obavljalo je sledeće poslove:

U vreme formiranja Komunalnog preduzeća, na održavanju čistoće grada radilo je 30 čistača, a na teritoriji grada redovno je čišćeno i polivano i do 100 ulica.

Prve organizovane usluge iznošenja smeća u gradu počele su 1961. godine. Smeće se svakih 15 dana iznosi iz najužeg dela centra grada (Venac i sve ulice unutar Venca). Smeće se iznosilo na vrlo primitivan, ali u to vreme jedino prikladan način. Svaka zaprega, odnosno ekipa radnika, imala je po 2 kotla zapremine 80 do 100 litara i potreban broj vila i lopata. Smeće se u dvorištima utovaralo u kotlove, iznosilo na ulicu i istovaralo u špediter.

 

Godine 1970. u dogovoru sa Odeljenjem za komunalne poslove SO Sombor i Sekcijom za komunalnu delatnost, organizovana je prva akcija "Mesec čistoće". Ova akcija postala je tradicionalna, organizuje se svakog aprila meseca. Primera radi, prve, 1970. godine, u ovoj akciji odneseno je 4.200 m3 raznih otpadaka, 1975. godine 2.800 m3, 1976. godine 3.420 m3, 1978. godine 2.120 m3, da bi se u poslednjih nekoliko godina ustalile količine od 1.600 do 2.000 m3.

Ove poslove obavljala je komunalno uslužna radnja za iznošenje fekalija i to na vrlo primitivan način, konjskom zapregom i ručnim utovarom. Nakon osnivanja Komunalnog preduzeća "Čistoća" Sombor, usluge se obavljaju na savremeniji način. Iz sopstvenih srdstava nabavljena su dva vozila cisterne, a čišćenje septičkih jama obavljaju se i u Belom Manastiru, Apatinu, Odžacima, Crvenki, Kuli, Vrbasu, Bačkoj Topoli, Subotici, posebno na Paliću, Bačkoj Palanci i u nekoliko navrata u Brčkom. 

 

U vreme osnivanja Komunalnog preduzeca "Čistoća", u gradu je postojala samo jedna asfaltirana ulica i nekoliko ulica sa postavljenom kockom. Sve ostale ulice su bile bez ikakve podloge ili, manji broj, sa ugrađenom turskom kaldrmom. U sastavu preduzeća postojala je grupa od 4 do 8 kaldrmdžija koji su redovno popravljali kaldrmu, kaldrmisali ulice i održavali bankine pored kolovoza. Komunalno preduzeće formiralo je posebnu Radnu jedinicu "Građevinska operativa". Ova grupa radnika je 1961. i 1962. godine izgradila objekte preduzeća koji se i danas nalaze na Staparskom putu. Odmah zatim počeli smo da obavljamo građevinske usluge i za treća lica, gradili smo mnoge stambene i druge objekte, a pored tadašnje "Ingre", bili smo jedna od najopremljenijih i najjačih građevinskih firmi sa 100 - 140 zaposlenih. Od značajnih objekata, izgradili smo tzv. SS naselje (današnja Tekstilna ulica), halu bivše Sloge, sve objekte sirkare (danas Tehnograđa), dečije vrtiće na Josičkom putu, u Kljajićevu i kod Logora, salon nameštaja na Vojvođanskoj ulici, kantinu na aerodromu, novu samoposlugu i zgradu M sa skloništem u Kolutu, novi objekti Očnog odeljenja u bolnici, trafo stanice u većini naseljenih mesta, Kafileriju i veći deo objekata u Trepči.

Pored izvođenja radova na asfaltiranju i kaldrmisanju kolovoza, naš zadatak je bilo i održavanje svih kolovoza u gradu, osim magistralnih ulica i održavanje lokalnih puteva na teritoriji naše opštine.

U gradu i naseljenim mestima u to vreme nisu postojali vodovodi. Građani su se snabdevali vodom različitog kvaliteta, uglavnom iz sopstvenih bunara. U Komunalnom preduzeću organizovana je grupa od pet bunardžija i potrebnog broja nekvalifikovanih radnika čiji je zadatak bilo bušenje novih i održavanje postojećih bunara. Prvi arterski bunar u Somboru bušen je u periodu 1887/1889. godine na prostoru tadašnjeg Trga Svetog Đorđa (Szent Gyorgy ter). Radove je izveo ing. Bela Žigmond. Ispitivanje količine i kvaliteta vode vršeno je na dubini od 393,37 m, a voda je eksploatisana sa dubine od 180 m. Iz ovog bunara voda je curila sama, a za vodare je bio izgrađen poseban bunar za punjenje buradi. 

 

Po nalogu Opštine od Elektrovojvodine 1963. godine su preuzeti poslovi održavanja javne rasvete. Na ovim poslovima radilo je pet električara koji su na najprimitivniji način, običnim penjalicama zamenjivali pregorele sijalice, dotrajala grla, provodnike sklopki i sl.

Pre i za vreme Drugog svetskog rata i nekoliko godina u novoj Jugoslaviji, poslove izrade i prodaje pogrebne opreme i prevoz pokojnika obavljalo je nekoliko privatnih preduzeća: preduzeće "Jerusalim", vlasnik Nikola Đurđević sa sedištem na Glavnoj ulici (zgrada gde se nalazi prodavnica "22. decembar"), zatim u ulici Braće Mihajlovića, preduzeće "Golgota ", vlasnik Simendić, popularno zvani Krauz, sa sedištem u Glavnoj ulici (zgrada gde se nalazi "Inžinjeringprojekt"), zatim u ulici Zlatna greda, preduzece "Konkordija", vlasnik Krizmanić, sa sedištem na Glavnoj ulici (zgrada gde se nalazi prodavnica "Plavi petao"), zatim u ulici Avrama Mrazovića. Tokom okupacije, vlasnici preduzeća vodili su poslovne knjige koje je vlast redovno kontrolisala, ali i pored toga, nakon izmirivanja svih obaveza, ostvarivali su solidnu zaradu. Nakon oslobođenja, još nekoliko godina, ova tri privatna preduzeća nastavljaju sa radom. Međutim, tada se poslovalo pod mnogo nepovoljnijim uslovima, a obaveze prema društvu su bile veoma visoke. 

 

Osnivanjem društvenog pogrebnog preduzeća, prestaju sa radom privatna preduzeća. Od njih se preuzima sva oprema sa kolima i konjima, i to po neprimereno maloj ceni. Godine 1962. nabavljeno je vozilo Fiat 1300 furgon, a 1966. godine Ford furgon za prevoz pokojnika. Od tada se smanjuje jedan par konja sa jednim kolima i sve do 1975. godine prevoz pokojnika vrši se motornim vozilom i zaprežnim kolima, da bi te godine bila izbačena iz upotrebe i jedina preostala zaprežna kola. Ispraćaj pokojnika povorkom obavljao se do 1983. godine. Nakon toga, pokojnici su do sahrane počivali u crkvenim kapelama, a od 1984. godine u novosagrađenim kapelama kojima upravlja Komunalno preduzeće.

Svim grobljima na teritoriji Sombora, upravljale su verske zajednice, a od 1963. godine, opština. Od 1967. godine, grobljima u gradu upravlja Komunalno preduzeće i zelenilo, a grobljima u naseljenim mestima, mesne zajednice. U Somboru postoji šest groblja: Malo pravoslavno i Veliko pravoslavno, Malo katoličko i Veliko katoličko, Jevrejsko i Nazarensko, pored koga je nekad postojalo i Muslimansko, a danas ne postoje oznake da je tu nekada bilo groblje.

Interesantan je podatak da je neko vreme postojala privremena lokacija u Parku Heroja ispred Županije na kojoj su sahranjivani poginuli u Batinskoj bici.

Usluge održavanja pijaca, naplate pijačarine, mostarine i naknade za korišćenje građevinskog zemljišta

  U jesen 1976. godine Komunalno preduzeće zaključuje Ugovor sa SIZ-om u komunalnoj oblasti i samoupravnim fondom, da će za njihov račun obavljati poslove ubiranja pijačarine, održavanje čistoce pijaca, ubiranje naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, obezbeđenje mosta i naplate mostarine.

Pre Rata i za vreme Rata u Somboru su se dimničarski poslovi ustupali na osnovu javnog konkursa. Odžačar iz 1932. godineGrad Sombor sa prigradskim naseljima dodeljen je dvojici majstora koji su sa potrebnim brojem kalfi i šegrta održavali dimnjake, svaki u svom rejonu.

1948. je Opština formirala svoju Dimničarsku službu, a osnivanjem Komunalnog preduzeća 1960. godine u njegov sastav ulazi i Komunalna radnja za čišćenje dimnjaka. Na tim poslovima radilo je 18 do 22 dimničara koji su pokrivali celu opštinu sa ukupno 35.000 dimovodnih objekata. Zbog nesuglasica u preduzeću, dimnicari uz saglasnost opštine, 1966. godine donose Odluku o izdvajanju iz Komunalnog preduzeća i osnivaju novo dimnicarsko preduzeće "Odžačar".

Na inicijativu Komunalnog preduzeca "Čistoća" i Uprave gradskog zelenila u julu 1967. godine dolazi do spajanja ova dva preduzeća pod nazivom "Komunalno preduzeće i Zelenilo" Sombor. 1959. godine osnovana je Uprava gradskog zelenila. Ona je preuzela radnike koji su radili na održavanju javnih zelenih površina, a preneseni su joj na upravljanje: Rasadnik na Bezdanskom putu, Gazerkin rasadnik sa dva manja staklenika i nekoliko nusprostorija koji se nalazio na lokaciji između Vojvođanske i Radišićeve ulice, gde se danas nalazi salon nameštaja. Dve manje prostorije za Upravu gradskog zelenila u ulici Laze Kostića, bivša Sladekova prodavnica cveća.

Osnivanjem Uprave gradskog zelenila i angažovanjem stručnjaka iz oblasti zelenila u veoma kratkom roku, u somborskom rasadniku proizvode se velike količine raznih vrsta kvalitetnog sadnog materijala, uz neprekidno proširenje rasadničkih površina.

Nakon spajanja Komunalnog preduzeca "Čistoća" i Uprave gradskog zelenila i proširenja postojecih delatnosti do 1980. godine bilo je zaposleno i do 360 radnika. Nagli razvoj i preporod počinju osnivanjem Komunalnog preduzeća i nastavlja se spajanjem Komunalnog preduzeća i Gradskog zelenila.

Preduzeće je u periodu od 1978. do 1991. godine poslovalo pod nazivom Komunalna radna organizacija, odnosno Složeno komunalno preduzeće "Čihaš Bene" Sombor. Preduzeće je naziv dobilo po pokojnom dr Beneu Čihašu, nekadašnjem gradonačelniku Sombora, najzaslužnijem za sadnju drvoreda bođoša i ozelenjavanje javnih površina u gradu, po kojima je Sombor kod nas i u svetu poznat kao grad zelenila.

Posle reorganizacije i transformacije, preduzeće od 1992. godine posluje u današnjem obliku, pod nazivom Javno komunalno preduzeće "Čistoća" Sombor. JKP "Čistoća" je preduzeće srednje veličine, sa oko 250 zaposlenih radnika, a za obavljanje sezonskih poslova povremeno se angažuje oko 70 radnika.

Zadovoljavajuća kvalifikaciona struktura zaposlenih, solidna opremljenost vozilima i radnim mašinama, uz odgovarajuću unutrašnju organizaciju, obezbeđuju da preduzeće udovolji svim zahtevima osnivača - Skupštine opštine Sombor i pojedinacnim zahtevima građana i ostalih korisnika usluga.